Slownik

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z 

 

ALERGEN

substancja wywołująca reakcję alergiczną. Pyłki, zarodniki pleśni, roztocza kurzu, białka zwierzęce oraz jad owadów błonoskrzydłych są najbardziej pospolitymi alergenami, a jednocześnie często bywają antygenami.

ALERGIA

reakcja odpornościowa skierowana przeciwko substancji, która została uznana za obcą, tzn. antygen, który w tym przypadku jest nazywany alergenem. Istnieje wiele rodzajów alergii, począwszy od zwykłego kataru siennego, na szoku anafilaktycznym skończywszy,  pomijając tu astmę czy alergie pokarmowe.

ALERGOLOG

lekarz specjalizujący się w walce z alergiami i posiadający niezbędną w tej materii wiedzę, potrafiący postawić dokładną diagnozę na tamat przyczyn alergii i mogący przepisać właściwą terapię odczulającą.

ANAMNEZA

całość informacji, których chory (lub jego bliscy) udziela swojemu lekarzowi na tamat historii choroby w czasie przeprowadzania wywiadu lekarskieg.

ANTYGEN

substancja obca, która, kiedy dostanie się do organizmu, może wywołać reakcję odpornościową o normalnego podmiotu. Reakcja odpornościowa może być humoralna (powodująca wytworzenie się przeciwciał) lub komórkowa (aktywizująca limfocyty).

ASTMA BRONCHITOWA

charakteryzuje się trudnościami w oddychaniu (duszności), zwłaszcza przy wydychaniu, oraz nocnym kaszlem.

ATOPIA

dziedziczna tendencja do skłonności alergicznych. Może chodzić o katar alergiczny, asmę, wysypkę atopiczną czy alergię pokarmową.

BRONCHDYLATATOR

lek stosowany w leczeniu astmy, aby rozszerzyć drogi oddechowe.

BŁONOSKRZYDŁE

rodzina owadów charakteryzująca się dwiema parami skrzydeł (np. pszczoły, osy, szerszenie).

CROMOGLYCATE

lek antyalergiczny, stosowany w oftalmologii, jego zadaniem jest zapobieganie atakom astmy poprzez zapobieganie uwolnieniu niektórych substancji wywołujących stany zapalne, np. histaminy.

DUSZNOŚCI

brak tchu, trudności z oddychaniem, zwiększenie częstotliwości i amplitudy oddechów. Tym ww. objawom może towarzyszyć uczucie lęku i ucisku w piersiach.

EGZEMA

stan zapalny skóry objawiający się zaczerwienieniem, swędzeniem (świąd) i łuszczemiem się skóry.

EKSTRAKTY ALERGENOWE

produkty przygotowane na bazie alergenu pierwotnego, używane  przy diagnozowaniu alergii (prick-tests) oraz leczeniu chorób alergicznych (odczulanie). Dziś, dzięki standardyzacji, jakość  tych ekstraktów jest bardzo wysoka.

EWIKCJA

prewencyjne usuwanie alergenu (np. stosowanie pościeli antyroztoczowej).

HISTAMINA

molekuła organiczna uwalniana przez komórki systemu odpornościowego w czasie reakcji alergicznej (kiedy alergen wchodzi w interakcję z przeciwciałem znajdującym się na tych komórkach).

HIPERREAKTYWNOŚĆ DRÓG ODDECHOWYCH

ostra reakcja dróg oddechowych na agresję niespecyficzną, zwłaszcza u astmatyków.

HIPOSENSYBILIZACJA

patrz „specyficzne odczulanie lub immunoterapia alergiczna”.

IMMUNOGLOBULINY

rodzina białek, które tworzą przeciwciała. Istnieje kilka ich klas; immunoglobuliny  E, gdzie Ig E jest zaangażowane w alergię.

INTERLEUKINY

proteiny zapewniające komunikację pomiędzy białymi krwinkami. Istnieje ich bardzo duża liczba, są aktywne w stanach zapalnych. Interleukina 4 wydaje się być aktywna w przypadku astmy. Niektóre interleukiny są stosowane jako leki.

KALENDARZ PYLENIA

jest to kalendarz, na którym przedstawione są informacje dotyczące poszczególnych typów pyłków, które można spotkać w zależności od pory roku. Pozwala on każdej osobie cierpiącej na alergię na zdobycie wiedzy na temat tego, kiedy ryzyko reakcji alergicznje wywołanej przez dany pyłek jest największe.

KATAR

stan zapalny błony śluzowej nosa objawiający się najczęściej kichaniem, swędzeniem i wyciekiem. Może być wynikiem reakcji alergicznej. Jeśli pojawia się w określonych porach roku, wtedy mówi się o katarze sezonowym, jeśli trwa cały rok – o katarze całorocznym.

KLIMATYZACJA

system umożliwiający wymianę powietrza i/lub jego schładzanie w okresie letnim; może  także wprowadzać do powietrza alergeny.

KORTYKOIDA

hormon produkowany normalnie przez gruczoły nadnercza, posiadający silne działanie przeciwzapalne. Kortykoidy syntetyczne są stosowane jako leki antyalergiczne. Kortyzon jest przykładem kortykoidy.

LEK PRZECIWHISTAMINOWY (ANTAGONISTA RECEPTORA H1)

lek neutralizujący efekt/wpływ histaminy; oganicza reakcję alergiczną.

LEUKOTRIEN

mediator wytwarzany przez komórki systemu odpornościowego w czasie reakcji nadwrażliwości; wywołuje skurcz dróg oddechowych w czasie ataku astmy.

LIMFOCYTY

rodzaj białych krwinek, które biorą udział w reakcjach odpornościowych. Limfocyty B (lub komórki B) produkują przeciwciała. Limfocyty T (lub komórki T) pełnią różne funkcje; jeden rodzaj współpracuje z komórkami B, produkując przeciwciała, inny eliminuje wrogów ...

MASTOCYT (KOMÓRKA TUCZNA)

komórka obecna we krwi i tkankach ziarnistych, zawiera różne mediatory chemiczne (przede wszystkim histaminę). W trakcie reakcji alergicznych dochodzi do odziarnienia mastocytów, co prowadzi do uwolnienia zawartych w nich mediatorów.

NADWRAŻLIWOŚĆ

przesadzona reakcja systemu odpornościowego mogąca wywołać objawy alergiczne. Rozróżnia się nadwrażliwość natychmiastową (tj. reakcja organizmu jest natychmiastowa) i nadwrażliwość opóźnioną (reakcja pojawia się po upływie jakiegoś czasu).

OBRZĘK

nienormalne zebranie się wody w tkance. Obrzęk Quincke'go jest ogromnym obrzękiem twarzy szyi jest wynikiem bardzo silnej reakcji alergicznej (anafilaktycznej).

ODPORNOŚĆ

zdolność organizmu do obrony przeciwko czynnikom zewnętrznym.

PW : PRZEPŁYW WYDECHOWY

mierzy się za pomocą dokładnego przepływomierza; w momencie wystąpienia ataku pozwala na rozpoznanie jego nasilenia (ostrości), otrzymanie obiektywnych informacji pozwalających na podjęcie decyzji dotyczących terapii oraz na sprawdzenie, już po rozpoczęciu doraźnego leczenia, czy nastąpiła poprawa funkcji oddechowych. Poza atakami pozwala otrzymać obiektywne pomiary odzwierciedlające stan funkcji oddechowych pacjenta.

PATCH-TEST

test miejscowy mający umożliwić postawienie diagnozy na temat egzemy  kontakotwej [powstałej na skutek zetknięcia się z czynnikiem uczulającym].

PNEUMOALERGEN LUB AEROALERGEN

alergen, który dostaje się do organizmu za pośrednictwem dróg oddechowych.

POKRZYWKA

wykwit miejscowy charakteryzujący się wysypką w postaci grudek (miejscowe opuchnięcia), której towarzyszy swędzenie.

POLINOZA

wszystkie objawy alergii (katar, zapalenie spojówek, rzadziej astma) wywołane uczuleniem na pyłki, np. katar sienny.

PRICK-TEST

test miejscowy wykonywany przez alergologa pozwalający w sposób jednoznaczy stwierdzić, które alegreny odpowiadają za objawy uczulenia.

PROWOKACJA

test prowokacji, którego zadaniem jest pomnożenie, pod nadzorem lekarza, symptomów reakcji alergicznej celem precyzyjnego określenia roli alergenu odpowiedzialnego za wywołanie tych objawów.

PRZECIWCIAŁA

substancja wydzielana przez organizm, będąca reakcją na cząsteczkę, która została rozpoznana jako obca (antygen = alergen w przypadku alergii). W przypadku alergii przeciwciałami są immunoglobuliny E (Ig E).

PYŁKI

komórki rozrodcze roślin znajdujące się na pręcikach kwiatu. Pyłki są rozpylane w powietrzu przez wiatr w okresie zapylania. Są one bardzo alergogenne.

RECEPTOR KOMÓRKOWY

mediatory zapewniają komunikację międzykomórkową oraz, dzięki receptorom umieszczonym na ich [komórek] powierzchni, oddziaływują w sposób specyficzny (jak list, który zmierza do skrzynki odpowiadającej podanemu adresowi). Połączenie pomiędzy mediatorem a receptorem uruchamia sygnał na poziomie komórki, uruchamiając w ten sposób określoną reakcję. W czasie reakcji alergicznych, fiksacja alergenów na przeciwciałach odpowiadających mastocytom prowadzi do ich odziarnienia, tzn. uwolnienia [dosł. przlania] składowanych w nich mediatorów.

ROZTOCZA

zwierzęta należące do grupy stawonogów, w której mieszczą się także owady, pająki i skorupiaki. Wiele roztoczy to pasożyty człowieka przenoszące rozliczne choroby (np. kleszcze). Cała masa innych, często o mikroskopijnej wielkości, żyje w naszych mieszkaniach, m.in. w wykładzinie czy pościeli. Odpowiadają one za różnego typu alergie.

SPECYFICZNE ODCZULANIE (LUB IMMUNOTERPIA ALERGENOWA)

metoda leczenia alergii polegająca na podawaniu, w formie zastrzyku lub podjęzykowo, coraz większych dawek dokładnie oczyszczonych alergenów aż do momentu, kiedy organizm przestanie na nie reagować. Jest to jedyny sposób leczenia przyczyn alergii, który daje nadzieję na wyleczenie.

STAN ZAPALNY

reakcja charakteryzująca się podniesioną temperaturą, bólem i zwiększeniem liczby białych krwinek. Stan zapalny wywołany alergią odgrywa ważną rolę w przypadku astmy, kataru czy egzemy.

SYSTEM ODPORNOŚCIOWY

organizm posiada system, który pozwala mu bronić się przed agresją czynników zewnętrznych. Jeśli system ten działa porpawnie, organizm jest w dobrym zdrowiu.

SZOK ANAFILAKTYCZNY

niebezpieczna reakcja alergiczna, jeśli w trybie natychmiastowym nie zostanie poddana kontroli lekarskiej. Może ona wywołać niewydolność sercowo-oddechową, która wymaga niezwłocznej konsultacji z lekarzem (podanie adrenaliny).

ŚWIĄD

swędzenie. Częsty objaw reakcji alergicznej.

TESTY (MIEJSCOWE, BILOGICZNE, PROWOKACJI)

są to testy, które należy wykonać w celu stwierdzenia i potwierdzenie, który alergen wywołuje reakcję uczuleniową, aby móc skutecznie leczyć alergię. Testy te są wykonywane przez alergologa.

TEOFILINA

najstarszy z leków stosowanych w leczeniu astmy. Oddziaływuje na mięśnie dróg oddechowych.

UCZULENIE

kiedy alergen wchodzi po raz pierwszy w kontakt z organizmem, ten ostatni będzie się uczulał. Jest to pierwszy etap reakcji alergicznej.

MOWS : MAKSYMALNA OBJĘTOŚĆ WYDECHOWA NA SEKUNDĘ

jest>mierzona za pomocą spirometru, pozwala na obserwowanie zmian choroby płucnej.

ZAPALENIE SKÓRY

termin określający stan zapalny skóry (dokładniej: skóry właściwej).

ZAPALENIE SPOJÓWEK

stan zapalny spojówki oka („czerwone oko").

ZAPALENIE ZATOK PRZYNOSOWYCH

stan zapalny zatok, które są otworami kości twarzy. Zapalenie zatok może być konsekwencją alergii nosowej.

ZARODNIK

komórka rozrodcza pozwalająca pyłkowi na bezpośrednie kiełkowanie, bez uprzedniego zapłodnienia. Wszystkie rośliny mogą produkować zarodniki.